Samen055, iedereen doet mee in Apeldoorn

Verhalen

Sociaal is wel/niet simpel

Sinds een maand of tien ben ik als wethouder verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (wmo) in Apeldoorn. Daar valt een hele hoop onder, maar héél kort door de bocht samengevat is het hulp aan en zorg voor alle 18+ Apeldoorners in en rondom huis, tuin en keuken en soms ook in instellingen.

In het college van burgemeester en wethouders zijn we met drie wethouders verantwoordelijk voor wat we ook wel het sociaal domein noemen:  Wmo, jeugd, werk, inkomen en activering (oftewel de Participatiewet). Het moge duidelijk zijn dat we elkaar geregeld opzoeken, want er lopen geen harde grenzen tussen al deze onderwerpen.

Het sociaal domein wordt vaak erg complex genoemd.  En hoe meer ik me erin verdiep, hoe meer ik ontdek dat dat ook zo is. Er is veel wetgeving, die de afgelopen jaren ook nog eens fors veranderd is. Zeker sinds 2015, het moment waarop er veel verantwoordelijkheden bij de gemeenten kwamen te liggen. Sindsdien zijn er veel ontwikkelingen in gang gezet, die elkaar soms versterken, maar elkaar helaas soms ook tegenwerken.  Ingewikkeld dus, complex.

Tegelijkertijd is het sociaal domein eigenlijk ook heel eenvoudig. Want waarvoor doen we dit allemaal? Nou, simpel: om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Met een wat minder simpel woord heet dat dat we werken aan een inclusieve samenleving. En daarover hebben we het vaak in het college en in de raad. Want we vinden dit onderwerp zo belangrijk, dat we van Inclusie in Apeldoorn een strategisch beleidsthema hebben gemaakt.

En dat is niet voor niets. Want ik ben bang dat onze samenleving voor een toenemende groep mensen helemaal niet zo inclusief is. Onze hedendaagse samenleving is gedigitaliseerd, gaat ervan uit dat je geld te besteden hebt, dat je hoogopgeleid bent en dat je eigenlijk alles kunt bereiken als je maar genoeg wilt en je je best maar doet. Maar de werkelijkheid is een  andere. En dus groeien de tweespalt, de onvrede en het ongenoegen. En dat is het tegenovergestelde van een inclusieve samenleving.

Wij zien het als onze opgave van Apeldoorn wél een inclusieve samenleving te maken. Of beter gezegd: meer inclusief. Want gelukkig is er hier over het algemeen nog de nodige sociale samenhang in de wijken en buurten, zijn er veel initiatieven om de directe leefomgeving te verbeteren en mensen te helpen. En dat willen we ook graag zo houden.

Maar wat is de rol van de gemeente hierin en wat die van onze inwoners? Kunnen wij van onze inwoners verlangen dat ook zij hun verantwoordelijkheid nemen, bijvoorbeeld als vrijwilliger of mantelzorger? Mogen wij tegenprestaties verlangen als een inwoner van ons een uitkering krijgt? Mogen we van een sportclub vragen mensen met een beperking in de kantine te laten werken?

Kortom, hoe doen we dat, een inclusieve samenleving vorm geven? Hoe zorgen we er nu echt voor dat iedereen mee kan doen? Maar ook: hoeveel invloed hebben we eigenlijk? Zo toont recent onderzoek aan, dat er opnieuw sprake is van groeiende ongelijkheid in het onderwijs; de sociale afkomst bepaalt opnieuw in steeds grotere mate de onderwijskansen. Dat vraagt om actie. Maar welke? En hoe voorkomen we dat dat bakken met geld gaat kosten? Want tekorten zijn er al genoeg, denk maar aan de jeugdzorg.

Dit zijn onze dilemma’s en onze vragen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat we gezamenlijk met de raad en andere betrokkenen een soort Apeldoornse leidraad formuleren voor een inclusieve samenleving. Maar een pasklaar antwoord? Was het maar zo simpel. Wordt (binnenkort) vervolgd.

 

Nathan Stukker
Wethouder gemeente Apeldoorn

Nathan Stukker