Ga naar de homepage

Cultuurhistorie

Apeldoorn is een grote gemeente, bestaande uit een stad, elf dorpen en een groot buitengebied. Deze gemeente komt direct voort uit de Hoge Heerlijkheid Het Loo, waarover de Oranje vorsten de baas waren. Het gebied werd al in de prehistorie intensief bewoond. Mede daardoor telt Apeldoorn de meeste archeologische monumenten van Nederland. Maar ook uit latere tijden zijn er honderden monumenten in grote variatie: van eenvoudige boerderijtjes tot het weelderige paleis Het Loo, van oude watermolens tot het Centraal Beheer-kantoor.

Mijn Apeldoorn

Het erfgoed van Apeldoorn

Nieuwsbrief Ruimte voor Erfgoed

Archeologie in Apeldoorn

Monumenten en beschermde gezichten

Apeldoorn is rijk aan bijzondere locaties. Dit kunnen gebouwen zijn, hele wijken of soms maar een kleine plek, zoals een spoorwegovergang. Locaties die de moeite waard zijn om te bekijken. Om deze locaties te beschermen, krijgen ze een bijzondere status. Sommigen worden aangewezen als monument. Een wijk of dorp kan de status krijgen van een beschermd gezicht.

Monumenten

Door een pand aan te wijzen als monument, kunnen ingrijpende wijzigingen of sloop worden voorkomen. Veel Apeldoornse monumenten zijn villa’s. Maar ook stadsparken, transformatorhuisjes, begraafplaatsen, bruggen en winkelpanden staan op de monumentenlijst. De meeste monumenten zijn ontstaan na 1850. Apeldoorn is daardoor een typisch 19de eeuwse monumentenstad.

In de monumentenlijst vindt u een overzicht van alle monumenten in Apeldoorn. Op de monumentenlijst staan alle beschermde rijksmonumenten (rm#), gemeentelijke monumenten (gm#), beeldbepalende panden (bbp#) en karakteristieke panden (k#) van Apeldoorn. De lijst is ingedeeld op adres. Soms kent een monument meerdere adressen. Dit staat dan vermeld in de kolom ‘bijzonderheden’. Ter verduidelijking geeft de kolom ‘soort object’ van een aantal monumenten aan wat voor een soort object het is. Het geeft geen informatie over welke elementen onder de bescherming vallen (bijvoorbeeld bijgebouwen). Exacte informatie hierover staat in de beschrijving van het monument.

Beschermde gezichten

Beschermde stads- en dorpsgezichten zijn bijzonder en zeer waardevol vanwege hun ontstaan. Dit is vaak terug te zien in inrichting van het gebied, de bebouwing, de wegen en het groen. De gemeente Apeldoorn kent drie rijksbeschermde stadsgezicht: De Parken, Hoog Soeren en Radio Kootwijk en drie gemeentelijk beschermde stads- en dorpsgezichten: de Indische buurt, de Metaalbuurt en Wiesel.
De gemeente heeft een aantal cultuurhistorische brochures geschreven over monumenten en beschermde gezichten. Deze staan op de website van CODA.

Cultuurhistorische analyses