De telefoon gaat. Aan de andere kant van de lijn klinkt een paniekerige stem. Het is Desi, ze woont in een begeleide woonvorm. Ze voelt zich daar niet op haar gemak. Maar kritiek uiten? Dat durft ze niet. Ze heeft gezien wat er gebeurde met iemand die dat wel deed; die werd weggestuurd. “Kom ik dan op straat terecht?” Gelukkig heeft ze zelf de moed verzameld om de gemeente te bellen. Ze wordt geholpen door Silvia van het Meldpunt Sociaal van de gemeente Apeldoorn.
De zorgsector wordt helaas door criminelen misbruikt als verdienmodel. Dit gaat ten koste van kwetsbare mensen die zorg nodig hebben en zelf niet altijd in staat zijn om verdachte situaties te herkennen of te melden. Meldingen vanuit familie, vrienden of buren zijn dan heel belangrijk om misstanden te stoppen. Silvia werkt bij het Meldpunt Sociaal van gemeente Apeldoorn. Zij neemt ons mee in de impact van criminaliteit en fraude in de zorg.
“De meldingen die het meeste indruk maken, zijn van die van kwetsbare inwoners die echt klem zitten in een situatie die voor hen onveilig voelt”, vertelt Silvia. “Zoals de melding van Desi, die echt radeloos de gemeente belde. Via ons algemene nummer kwam ze bij mij uit. Lang niet iedereen heeft een eigen vangnet om op terug te vallen als zorg wegvalt. Gelukkig is het met de nodige moeite gelukt een andere plek voor haar te regelen. En uiteraard is er een melding gedaan over de situatie bij de toezichthouders.”
Verreweg de meeste mensen die in de zorg werken, doen dat vanuit een groot hart en zetten zich met veel passie in voor hun medemens. Tegelijkertijd komen in de zorg helaas verschillende vormen van criminaliteit en fraude voor. Het komt voor op plekken waar mensen beschermd of begeleid wonen, maar ook als ondersteuning thuis wordt geleverd. Het gaat dan om zorg die valt onder de Jeugdwet of de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning).
Silvia vertelt over een Wmo voorbeeld: “We ontvingen een melding over Mert, een verstandelijk beperkte man die al jaren met ondersteuning zelfstandig woonde, maar niet of nauwelijks nog zorg kreeg. Dankzij een alerte buurvrouw die de zaak niet helemaal vertrouwde, kwam het aan het licht. Er kwamen namelijk nooit meer zorgprofessionals langs bij haar buurman. De man bleek het zorgplan dat voor hem was opgesteld ook nooit gezien te hebben. Terwijl het verplicht is dat een cliënt zijn of haar zorgplan tekent. Een duidelijk signaal dat er iets niet klopte.” In het onderzoek dat volgde werd duidelijk dat de handtekening van de man was vervalst door de zorgaanbieder.
Het omgekeerde gebeurt ook, dat er tevéél zorg wordt opgedrongen. “Als de intenties van mensen vooral geld gedreven zijn, doen ze er soms alles aan om te voorkomen dat zorg stopt of vermindert”, vertelt Silvia. “Dat speelde bijvoorbeeld bij Brian, die heel graag wilde stoppen met de begeleiding en het alleen wilde proberen. Maar tijdens het keukentafelgesprek met de gemeente over zijn indicatie, waar de hulpverlener zichzelf ook opdrong, was Brian te angstig om dit bespreekbaar te maken. Want de hulpverlener wilde niks weten van afbouw en had hem onder druk gezet om de zorguren in stand te houden. Gelukkig kwam zijn wens via zijn moeder uiteindelijk aan het licht.”
Hetzelfde kan gebeuren als een inwoner aangeeft naar een andere aanbieder te willen overstappen. Of simpelweg aangeeft bepaalde vragen of zorgen met de gemeente te willen delen. Als zo’n mededeling ertoe leidt dat er vanuit een aanbieder dreigementen worden geuit en mensen onder druk worden gezet om iets niet te doen, is dat een duidelijk signaal dat een situatie niet oké is. Silvia: “Want mensen die zorg ontvangen via de gemeente hebben altijd het recht om de gemeente zelf de benaderen en in gesprek te gaan. Hiervoor is nooit toestemming nodig van een zorgaanbieder.”
Wie hulp nodig heeft moet kunnen rekenen op goede zorg, kennis van zaken en oprechte aandacht. Dát is het allerbelangrijkste. Daarnaast kost zorgcriminaliteit de samenleving ook véél geld. En u kunt denken, dat is overheidsgeld, maar daar betaalt iedereen aan mee via de belasting.
“Wij hebben de wettelijke taak om toezicht te houden op de kwaliteit en rechtmatigheid van de ondersteuning die inwoners krijgen vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet”, legt Silvia uit.
Toezichthouders onderzoeken of de geboden zorg goed is en of alles volgens de regels gaat. Dat doen ze bijvoorbeeld preventief, via steekproeven. En daarnaast wordt ook altijd een onderzoek ingesteld zodra er signalen binnenkomen over misstanden bij een aanbieder.
De namen in dit artikel zijn aangepast om privacy redenen.
Meldingen zijn cruciaal om misstanden in de zorg op te sporen. Soms komen die van inwoners zelf, als zijrecht hebben op zorg en deze niet krijgen. Of ze voelen dat iets niet klopt. Maar niet iedereen kan of durft dat. Daarom zijn meldingen vanuit de omgeving net zo belangrijk. Dat kan een familielid zijn, een kennis of een buurman- of vrouw.
Vermoedt u dat er iets niet klopt rond de zorg die u of iemand in uw omgeving krijgt? Aarzel dan niet en laat het ons weten. Er zijn verschillende plekken waar u een melding kunt doen.
Dit meldpunt is er voor iedereen die vastloopt in regels of procedures rond sociale ondersteuning. Ook kunt u hier terecht als u een situatie – van uzelf of van iemand in uw omgeving – niet vertrouwt. Ook bij twijfel: neem vooral contact op. De medewerkers van het Meldpunt Sociaal kunnen u goed informeren en met u overleggen wat u het beste met uw signaal of gevoel kunt doen. Het is ook mogelijk om uw signaal anoniem te delen. Het Meldpunt is te bereiken via e-mail op meldpuntsociaal@apeldoorn.nl of via telefoonnummer 14 055, u vraagt dan naar een medewerker van het Meldpunt Sociaal.
Wilt u uw signaal liever niet met de gemeente, maar met een andere organisatie delen? Via Meld Misdaad Anoniem (M.) kunt u meldingen over vermoedens van zorgcriminaliteit doorgeven. Dat kan door te bellen met M. via 0800-7000 of door online een melding door te geven op hun website meldmisdaadanoniem.nl. Meldingen bij Meld Misdaad Anoniem worden altijd anoniem behandeld en ook anoniem doorgezet naar de juiste instanties.
Achtergrond en verdieping over het leven en beleven in gemeente Apeldoorn.
.jpg?hid=img;w=373;crl=213;crw=854;)
