Homepage Apeldoorn.
A A A
Zoekvenster
Zoeken

Ontstaan van Apeldoorn



Als we plannen ontwikkelen voor een prettige, mooie leefomgeving, houden we ook rekening met de geschiedenis en ons erfgoed. Hoe is Apeldoorn ontstaan en hoe heeft de stad zich door de jaren heen ontwikkeld? In de Omgevingsvisie kijken we daarom niet alleen vooruit, maar ook achterom, en beschrijven we in hoofdstuk 2 de geschiedenis van onze stad.

Mijn Apeldoorn

Ruim 1200 jaar geleden ontstond er op de grens van de Veluwse stuwwal en de IJsselvallei een nederzet­ting: Appoldro, wat letterlijk ‘plaats bij water en bomen’ betekent. Appoldro werd de kern van het latere kerkdorp en groeide uit tot Apeldoorn, een grote stad omringd door prachtige dorpen en natuur.

Apeldoorn door de jaren heen

Apeldoorn door de jaren heen

Apeldoorn heeft door de eeuwen heen meerdere groei-impulsen gekend. Al in de Middeleeuwen was Apeldoorn door zijn centrale ligging op een kruis­punt van handelswegen een ontmoetingsplaats voor de Hanzesteden. Sprengenbeken met watermolens zorgden voor de komst van tientallen papierfabriekjes en later wasserijen. Dit was het begin van de huidige maakindustrie. Vanaf de 19e eeuw groeide deze industrie verder en Apeldoorn produceerde flink, ook onder diverse landelijk bekende merken zoals Zwitsal, Talens en Remeha.

De Oranjes

Voor de Oranjes was Apeldoorn interessant als jachtgebied en pleisterplaats. Paleis Het Loo werd gebouwd in de 17de eeuw. De vorstelijke allure trok later nieuwe inwoners naar het dorp, dat mede hier­door langzaam stad werd. De 19de-eeuwse koningen stimuleerden de aanleg van het Apeldoorns kanaal en de spoorweg met station. Veel oud-Indiëgangers bouwden villa’s in de Parkenbuurt.

Chique winkels en andere voorzieningen vestigden zich en zo werd de Dorpsstraat de Hoofdstraat.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide Apeldoorn verder, en werd een echte gezinsstad. Het groeiende Veluwse toerisme maakte dat Apeldoorn ook aantrek­kelijker, met inmiddels grote toeristische trekkers als Paleis het Loo, de Julianatoren en Apenheul. Mensen uit heel Nederland vonden hier nieuw werk, inclusief een mooie woonomgeving. Inmiddels is Apeldoorn de elfde gemeente van Nederland met een complete stad en karakteristieke dorpen en buurtschappen. Samen goed voor meer dan 165.000 inwoners en 100.000 arbeidsplaatsen.

Woningbouw door de jaren heen

Apeldoorn is pas echt gaan groeien na de Tweede Wereldoorlog. Woningnood was toen ‘volksvijand nummer één’ en de woningproductie nam industriële proporties aan. De wijken Orden en Zuid werden uitgebreid via stro­kenstedenbouw met hoogbouw, halve hoogbouw en rijtjeshuizen. Bedrijven zoals Zwitsal en Remeha groeiden en grote bedrijven zoals Fiat, Werklust en Philips kwamen naar Apeldoorn.

Orden en Zuid raakten vol en met Zevenhuizen werd eind jaren ’60 de sprong over het kanaal gemaakt. Apeldoorn werd uitgebreid met veel hoogbouw van tien verdiepingen of meer, in een ruime groene setting afgewisseld met laagbouw met platte daken. Mede onder invloed van het landelijke spreidings­beleid - Apeldoorn moest immers de Schrijftafel van Nederland worden - vestigden zich in die periode bedrijven als Kadaster, de Rijksbelastingdienst en het Rijkscomputercentrum, het huidige Getronics.

Zuiderpark met kinderbad - een zomerse dag in de jaren '60

Zuiderpark met kinderbad - een zomerse dag in de jaren '60

Na de voltooiing van de A1 in 1972 en de A50 in 1977 neemt de groei van Apeldoorn een nog verdere vlucht. In de jaren ’70 en ’80 ontstond de grootste woonwijk: De Maten. Laagbouw, besloten hofjes en gevarieerde bouwvormen in het groen tonen de zoektocht terug naar de menselijke maat. Vanaf eind jaren ’80 ontstond aan de noordoostzijde van de stad de aansluiting met Zevenhuizen: Welgelegen, Osseveld West en Woudhuis, opgezet rondom het Kasteel. En Osseveld Oost aan de noordzijde van het spoor, opgezet rondom zeven romantische tuinen.

Aan het begin van de 21e eeuw zijn de kanaaloevers getransformeerd tot woongebied en is gestart met de wijk Zuidbroek. Er zijn meer stedelijke woonmi­lieus aan het centrum toegevoegd, met behoud van die kenmerkende groene setting. Al met al is er een moderne stad ontstaan met een grote variatie aan ruim opgezette wijken en buurten. Stadse kwalitei­ten en voorzieningen plus dorpse rust en ruimte; Apeldoorn als groene, royale woonstad waar het goed ‘opgroeien’ is.

Erfgoed

Bent u geïnteresseerd in de Apeldoornse geschiedenis en wilt u op de hoogte gehouden worden over nieuws en wetenswaardigheden op dit gebied? Dan kunt u op onze pagina over cultuurhistorie meer lezen en zich ook aanmelden voor de nieuwsbrief ‘Ruimte voor Erfgoed’.


Uw Reactie
Uw Reactie