Mam plan! Od czego zacząć i jak zaangażować w to innych?
W przypadku niemal wszystkich projektów, zarówno dużych, jak i małych, warto już na wczesnym etapie zaangażować w swoje plany okolicznych mieszkańców. Być może w okolicy znajdują się również firmy, szkoła lub inne organizacje, na które również wpłynie realizacja Państwa planu. Również w ich przypadku należy zadbać o wczesne zaangażowanie.
Państwa plan może mieć wpływ na innych. Mogą to być zarówno niewielkie, jak i większe konsekwencje. Dlatego ważne jest, aby zaangażować społeczność lokalną w realizację planu. W ten sposób dowiedzą się Państwo, co społeczność lokalna sądzi o Państwa planie. Jednocześnie daje to Państwu możliwość ewentualnego wprowadzenia zmian do planu. Mieszkańcy często sami doskonale wiedzą, jakie problemy lub szanse wiążą się z danym planem, i mogą przedstawić cenne sugestie dotyczące jego ulepszenia. Ponadto, gdy społeczność lokalna jest zaangażowana, ludzie często lepiej rozumieją decyzje podjęte w ramach planu.
Dzięki temu plany często zyskują na jakości, a ponadto zmniejsza się w ten sposób ryzyko późniejszych skarg lub zastrzeżeń. Jest to korzystne dla wszystkich: Państwa sąsiedzi czują się wysłuchani, a Państwo mogą kontynuować realizację swojego planu.
Obowiązek uczestnictwa (Ustawa o środowisku, art. 16.55 ust. 7)
- Uczestnictwo jest obowiązkowe, jeśli Państwa plan lub działanie nie jest zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego. W takim przypadku należy złożyć wstępny wniosek o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego.
- Udział w procesie konsultacji jest również obowiązkowy w przypadku złożenia wstępnego wniosku o pozwolenie środowiskowe dotyczące działalności, która nie wpisuje się w plan środowiskowy (BOPA) i w sprawie której rada gminy wydaje wiążącą opinię.
Często chodzi tu o duże (złożone) przedsięwzięcia. Zasady dotyczące obowiązkowego udziału zostały zawarte w notatka dotycząca partycypacji i zasad partycypacji w ramach ustawy o środowisku. Przepisy przewidują na przykład, że należy uwzględnić mieszkańców mieszkających w obszarze miejskim oraz w centrum wsi w promieniu 150 metrów. W przypadku obszarów wiejskich obowiązuje promień 500 metrów.
Po tym, jak Państwa wstępny wniosek zostanie oceniony jako obiecujący, mogą Państwo rozpocząć proces partycypacji. Jako inicjator projektu muszą Państwo sporządzić plan konsultacji społecznych, poinformować zainteresowane strony i mieszkańców okolicy oraz przygotować sprawozdanie z konsultacji. Plan konsultacji społecznych i sprawozdanie z konsultacji są brane pod uwagę podczas oceny Państwa ostatecznego planu przez gminę oraz przy oferowaniu umowy wstępnej.
Kto jest odpowiedzialny za partycypację?
Jeśli to Państwo są autorem planu, to na Państwa spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie partycypacji w związku z tym planem (Ustawa o środowisku, art. 16.55). Forma partycypacji jest dowolna. Gmina pełni w tym zakresie jedynie rolę wspierającą i doradczą.
Plan działania
Czy w Państwa sytuacji udział jest obowiązkowy? W takim razie mają Państwo również obowiązek sporządzenia planu udziału oraz sprawozdania z udziału. Chętnie Państwu w tym pomożemy. Jeśli zastosują się Państwo do poniższych wskazówek, będą Państwo mieli pewność, że plan partycypacji i sprawozdanie z partycypacji zostały sporządzone w sposób kompletny. Dzięki temu zmniejszą Państwo ryzyko opóźnień.
-
Krok 1: Opracowują Państwo plan partycypacji
24 czerwca 2026 r.Ważne jest, aby z wyprzedzeniem dokładnie przemyśleć, o czym chcesz rozmawiać z otoczeniem i co chcesz osiągnąć dzięki tym rozmowom. Dzięki temu szybciej opracujesz plan działania. Aby Ci w tym pomóc, poniżej znajdziesz materiały pomocnicze do sporządzenia planu partycypacji.
Materiały pomocnicze do planu uczestnictwa
Jeśli mają Państwo pytania lub wątpliwości dotyczące planu partycypacyjnego, przed jego wdrożeniem mogą Państwo skonsultować go z gminą. W tym celu prosimy o kontakt z urzędnikiem zajmującym się wnioskiem wstępnym lub z Biuro ds. środowiska w Apeldoorn.
-
Krok 2: Realizacja planu partycypacyjnego
24 czerwca 2026 r.Po zatwierdzeniu planu partycypacji przez gminę inicjator przystępuje do jego realizacji. W trakcie procesu partycypacji na bieżąco realizowane są następujące trzy działania:
- Informowanie: na początku inicjator powinien poinformować społeczność lokalną o projekcie, możliwościach wniesienia własnych pomysłów oraz zasadach uczestnictwa. W trakcie realizacji projektu społeczność lokalna jest na bieżąco informowana, a po jego zakończeniu następuje podsumowanie.
- Pobrane z: istotą procesu partycypacyjnego jest pozyskiwanie odpowiedzi na pytania dotyczące partycypacji; w tym celu można wykorzystać różne środki i formy rozmowy.
- Przekazanie informacji zwrotnej: zarówno po zakończeniu działań partycypacyjnych, jak i po zakończeniu samego procesu partycypacyjnego, inicjator powinien przedstawić informacje zwrotne na temat korzyści, jakie przyniosły te działania, oraz tego, w jaki sposób zostały one uwzględnione w planach.
Wskazówki
- Pamiętaj, by utrzymywać kontakt z osobami z Twojego otoczenia, które włączyłeś do swojego planu, nawet jeśli przez dłuższy czas nic się nie dzieje.
- Poinformuj wszystkie zainteresowane strony o swoim planie. Możesz to zrobić na przykład w liście lub zapraszając je na rozmowę lub spotkanie. Zachowaj przejrzystość w kwestii planów i procesu partycypacji, który zostanie przeprowadzony. W razie potrzeby zapytaj, w jaki sposób same chciałyby się zaangażować.
- Zadbaj o to, aby każdy miał możliwość podzielenia się swoimi życzeniami, pomysłami, interesami lub zastrzeżeniami zarówno z tobą, jako inicjatorem, jak i z innymi zainteresowanymi stronami.
-
Krok 3: Sporządzasz sprawozdanie z udziału
24 czerwca 2026 r.Proces partycypacji należy zakończyć sporządzeniem sprawozdania z partycypacji. Sprawozdanie to podlega ocenie rady gminy. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawozdaniu z partycypacji należy uwzględnić następujące zagadnienia:
- Krótki opis inicjatywy.
- Refleksja na temat celu dotyczącego partycypacji: w jakim stopniu osiągnięto konkretny cel projektu w zakresie partycypacji?
- Opisać, kto był zaangażowany w tę sprawę i w jakim stopniu.
- Opisać, jakie działania zostały zrealizowane i jakie przyniosły one efekty.
- Opisać, w jaki sposób przychody zostały uwzględnione w planach
- Opisz, jakie środki komunikacji zostały wykorzystane w celu poinformowania otoczenia o tej inicjatywie i procesie partycypacji oraz na bieżąco informowania go o ich przebiegu.
Proszę jasno wyjaśnić swoje odpowiedzi i wybory. Dzięki temu zwiększy Pan/Pani szansę, że Państwa sprawozdanie zostanie ocenione jako zadowalające.
Materiały pomocnicze do sprawozdania z uczestnictwa
Wskazówki
- Przedstaw, w jaki sposób wykorzystałeś otrzymane uwagi. W miarę możliwości dostosuj swój plan.
- Jeśli plan uległ zmianie, ponownie przekaż go zainteresowanym osobom (o ile wyrażą na to zgodę). W przypadku niektórych złożonych inicjatyw może być konieczne powtórzenie tej czynności kilka razy.
- Przeprowadzenie się przez poszczególne etapy może pomóc w tym, abyś ostatecznie mógł szybciej przystąpić do realizacji projektu. Ponieważ jeszcze przed złożeniem wniosku o pozwolenie miałeś możliwość dostosowania swojego planu do ewentualnych zastrzeżeń ze strony otoczenia, czasami możemy dzięki temu szybciej wydać pozwolenie.
-
Krok 4: Ocena procesu partycypacyjnego przez gminę
24 czerwca 2026 r.Gmina sprawdzi, czy starannie przeprowadziłeś proces konsultacji społecznych. Nie oznacza to, że wszyscy muszą zgodzić się z Twoim planem. Mieszkańcy z okolicy mogą złożyć sprzeciw, nawet jeśli uwzględniłeś ich w swoich planach. Państwa plan partycypacji oraz sprawozdanie z partycypacji będą brane pod uwagę podczas rozważania interesów, które gmina przeprowadza przed podjęciem ostatecznej decyzji w sprawie Państwa planu.
Przekazywanie informacji na temat realizacji
Gdy pozwolenie stanie się ostateczne, można naprawdę zabrać się do pracy. Na tym etapie to Państwo ponownie muszą podjąć działania, aby w razie potrzeby poinformować otoczenie o prowadzonych pracach, jeśli mogą one powodować uciążliwości. Nie jest to już kwestia partycypacji, ale raczej przejaw dobrego sąsiedztwa, polegający na informowaniu sąsiadów o tym w razie potrzeby.
W przypadku większych projektów deweloperskich za tę komunikację zazwyczaj odpowiada wykonawca. Jest to oczywiście istotne, zwłaszcza w przypadku zamknięć dróg, prac brukarskich i innych działań, które mogą powodować utrudnienia dla okolicznych mieszkańców. Nazywamy to ‘komunikacją z otoczeniem’, która towarzyszy realizacji projektu.