Welkom bij de eerste locatie van het Peddelpad. Ga mee terug in de tijd en ontdek hier meer over de geschiedenis en het cultureel erfgoed van deze plek. Bent u benieuwd naar welke soorten hier allemaal leven? Hier leert u meer over de soorten, onder én boven water.
Locatie 1: Marchantstraat
In 1913 werd aan Kanaal Zuid de pigmentfabriek Remmert Holland opgericht. Voluit heette het de N.V. Verfstoffenfabriek Holland, en voorheen Dr. Remmert en Co. Directeur en oprichter E.W. Remmert woonde in de Apeldoornse wijk De Parken en gaf jarenlang leiding aan de fabriek.
Tussen 1959 en 1965 was Remmert tijdelijk onderdeel van Sikkens. In 1970 nam het Duitse bedrijf BASF de fabriek over. In 2010 werd de Apeldoornse vestiging gesloten.
Doordat er scheepvaart op het Apeldoorns kanaal mogelijk werd, werd het voor industrie interessant om zich hier te vestigen. Met de komst van de spoorlijn Dieren-Apeldoorn-Hattem nam de industrie in de Kanaalzone verder toe. De spoorlijn werd aangelegd door de Koninklijke Nederlandsche Locaalspoorweg–maatschappij (KNLS) van Koning Willem III. Op 2 juli 1887 werd de spoorlijn geopend.
Apeldoorn kent van oudsher veel autobedrijven. In de 19e eeuw waren er in Apeldoorn veel stalhouderijen aanwezig, onder andere bij herbergen waar men zijn paard kon stallen. Met de opkomst van de auto werd het paard vervangen voor deze vierwielers. Aannemelijk is dat veel stalhouderijen werden omgezet naar autobedrijf. Centraal op het Marktplein vond een autohandel plaats. Op deze plek langs het kanaal zullen pas in de jaren ’50-’60 de eerste garages zijn gebouwd.
De ijsvogel: een pijlsnelle jager
De ijsvogel is een kleine, pijlsnelle vogel die zich graag ophoudt rond water. Het vogeltje is een uitstekende jager en eet veelal kleine visjes die hij uit stromend water vist. Vaak hoor je de ijsvogel al voordat je deze ziet. Hij vliegt meestal luid roepend over het water.
De ijsvogel vist graag in stromend, helder water. IJsvogels hebben graag wat bomen of struiken langs het water die zij gebruiken als uitvalsbasis. Van daaruit jagen ze over het water. De Grift, die hier vlakbij loopt, is dan ook een uitstekende plek voor dit blauw-oranje vogeltje.
De ijsvogel dankt zijn naam niet aan de wintermaanden, maar aan zijn kleur. Het staalblauw, of eisenblau in het Duits, contrasteert prachtig met het oranje.
De hazelaar: een prachtige verschijning
Langs de oevers van het kanaal staan op diverse plekken hazelaars. Zijn wortels grijpen stevig in de vochtige grond en houden de oever bij elkaar. Tussen zijn bladeren zoemen libellen die even uitrusten van hun vlucht boven het water. In zijn takken schuilen vogels die hier een veilige plek vinden, terwijl eekhoorns en waterratten de rijpe hazelnoten verzamelen. Een deel van die noten blijft liggen in de zachte oevergrond en groeit uit tot nieuwe struiken die het water helpen vasthouden.
Onder de grond werkt de hazelaar samen met schimmels die hem helpen voedingsstoffen op te nemen uit de natte bodem. Zo houdt hij het leven langs de oever gezond en in beweging. De Hazelaar staat daar niet zomaar: hij is een stille beschermer van het water en een bron van voedsel en schuilplaats voor alles wat langs de oever leeft.
Waterzuring: klein maar zeer waardevol
Langs de oever van het kanaal groeit waterzuring, een eenvoudige plant die veel meer doet dan je op het eerste gezicht ziet. Zijn wortels houden de vochtige oevergrond bij elkaar, precies op plekken waar het water anders zou knabbelen aan de rand.
De kleine bloemen trekken bijen, zweefvliegen en vlinders aan, waardoor de plant helpt bij de bestuiving van andere soorten langs het kanaal. Tussen de bladeren en stengels schuilen insecten en kleine waterdiertjes, terwijl eenden en ganzen graag van de jonge bladeren eten.
Wanneer de zaden rijp zijn, drijven sommige met de stroming mee en vestigen zich verderop. Zo verspreidt waterzuring zich vanzelf en blijft de oever levendig en stevig. Klein, maar onmisbaar — zo staat waterzuring langs het kanaal.
De rietvoorn: meer dan een prachtige verschijning
In het Apeldoorns kanaal, waar zonlicht speelt tussen waterplanten en libellen dansen boven het oppervlak, leeft een vis die vaak over het hoofd wordt gezien: de rietvoorn. Met zijn glanzende gouden schubben en felrode vinnen lijkt hij een juweel in het water. Naast deze schoonheid vervult de rietvoorn ook een belangrijke rol in het ecosysteem.
De rietvoorn is een planteneter en alleseter, die zich voedt met waterplanten, algen en soms kleine insecten. Door deze eetgewoonten helpt hij om algenbloei te beperken en het water helder te houden. Dit is cruciaal, want te veel algen kunnen leiden tot zuurstoftekort en verstikking van andere waterorganismen.
Daarnaast is de rietvoorn een schakel in de voedselketen. Hij vormt een belangrijke prooi voor roofvissen zoals snoek en baars, maar ook voor vogels zoals reigers en futen. Zonder rietvoorn zouden deze predatoren minder voedsel hebben, wat het hele systeem zou ontwrichten.
Zijn voorkeur voor plekken met veel waterpanten en algen maakt hem een indicator voor gezonde wateren. Waar rietvoorns zwemmen, is vaak een rijk ecosysteem met waterplanten, insecten en amfibieën. Bovendien draagt hij bij aan de verspreiding van zaden van waterplanten doordat hij ze eet en later weer uitscheidt.
De rietvoorn is dus geen koning zoals de snoek, maar eerder een beheerder van balans. Hij zorgt voor helder water, voedt roofdieren en ondersteunt biodiversiteit. Een ecosysteem zonder rietvoorn zou armer, troebeler en minder stabiel zijn.
De vleermuis: de nachtelijke jager
Wanneer de zon ondergaat en het wateroppervlak verandert in een spiegel van de nacht, komen de stille jagers tot leven: de vleermuizen. In Nederland komen 18 soorten vleermuizen voor, in Apeldoorn zijn er 12 soorten tot nu toe waargenomen. De meest algemeen voorkomende soort is de gewone dwergvleermuis – deze kan je overal in de stad in de nacht tegenkomen! Ook hier langs het kanaal.
Langs het kanaal komt ook een vleermuis voor die wat minder algemeen is: de watervleermuis. Met zijn sierlijke vleugels glijdt hij laag over rivieren, sloten en vijvers, rakelings over het water. Zijn missie? Insecten vangen die boven het water dansen.
De watervleermuis is een specialist. Hij jaagt vooral op muggen, dansmuggen en andere kleine insecten die zich rond water ophouden. Dit maakt hem een natuurlijke plaagbestrijder: één vleermuis kan per nacht honderden tot wel duizenden insecten eten. Zonder hem zouden muggenpopulaties veel groter zijn, wat niet alleen hinderlijk is voor mensen, maar ook invloed heeft op de verspreiding van ziekten en het evenwicht in het ecosysteem.
Maar zijn rol gaat verder. Door insectenpopulaties te reguleren, helpt de watervleermuis (en andere vleermuissoorten) om voedselketens in balans te houden. Bovendien is hij zelf een prooi voor uilen en andere roofdieren, waardoor hij een belangrijke schakel vormt in het ecosysteem.
De aanwezigheid van watervleermuizen is ook een indicator voor gezonde wateren. Ze hebben schoon water nodig met voldoende insecten, en veilige plekken om te rusten en overwinteren. Waar watervleermuizen vliegen, is het ecosysteem meestal rijk en goed in balans. En er is nog een subtiele bijdrage: hun uitwerpselen (guano) zijn rijk aan voedingsstoffen en dragen bij aan de bodemvruchtbaarheid in hun leefgebied. Zo keert wat hij uit het water haalt, indirect terug naar het land.
Voor de watervleermuis is het donker belangrijk, net zoals voor alle vleermuizen. Verlichting verstoort hun leefgebied en daarom proberen we steeds meer openbare verlichting enkel te plaatsen waar het nodig is en daarbij het licht alleen naar beneden te laten schijnen. Donkerte is voor veel soorten van belang.