Locatie 3: Edisonlaan / Laan van Zevenhuizen

Op het terrein van de voormalige Zwitsal-fabriek werden decennialang de bekende verzorgingsproducten geproduceerd. Het is het succesverhaal van de apotheker en ondernemer Cor Jansen. 

In 1920 startte hij in Apeldoorn een kleine farmaceutische fabriek aan de Floralaan/ Deventerstraat. Vooral Jansens Zwitserse zalf, die hij verkocht onder de naam ‘Zwitsal’, bracht hem succes. Het blije babygezichtje dat je vanaf de poederbussen, zalfpotjes en lotionflesjes aankeek, was het gezicht van zijn dochter Mieke Jansen. 

Kort na de Tweede Wereldoorlog verhuisde hij de fabriek naar deze plek aan de Vlijtseweg. Deze locatie was aantrekkelijk door de ligging direct aan het kanaal zodat de grond- en afvalstoffen per boot konden worden aan- en afgevoerd. Een aantal gebouwen was daarom ook gericht op het kanaal.  

Vanaf de oprichting tot de overname door een grote multinational in 1964, was Christiaan ten Tuynte de huisarchitect. Alle gebouwen tot die tijd heeft hij ontworpen. Daardoor vormen ze, ondanks hun verschillende vormen en bouwjaren, samen een sterke eenheid. In 2011 sluit het bedrijf. Cor Jansen is tot aan zijn overlijden in 1975 altijd betrokken gebleven bij het bedrijf dat hij geheel zelfstandig groot heeft gemaakt. 

انظر أيضًا: Bouw Zwitsalfabriek Deventerstraat 

De snoek: koning van het zoete water 

In stil, helder water, omringd door rietkragen en waterlelies, heerst een roofdier dat al eeuwenlang een sleutelrol speelt in het evenwicht van het ecosysteem: de snoek. Met zijn gestroomlijnde lichaam, scherpe tanden en bliksemsnelle aanval is hij een meesterjager. Maar zijn waarde gaat veel verder dan alleen zijn indrukwekkende jachttechniek. 

De snoek is een top-predator. Dat betekent dat hij bovenaan de voedselketen staat en de populaties van andere vissen reguleert. Zonder snoeken zouden soorten zoals brasem en voorn zich explosief kunnen vermenigvuldigen. Een overpopulatie van deze vissen kan leiden tot overbegrazing van waterplanten en een toename van zwevende algen. Het water wordt dan troebel, het zuurstofgehalte daalt, en uiteindelijk sterft het ecosysteem langzaam af. 

Door zijn aanwezigheid houdt de snoek het systeem in balans. Hij zorgt ervoor dat er voldoende diversiteit blijft: niet te veel planteneters, niet te veel roofvisjes. Dit heeft zelfs een indirect effect op vogels, insecten en amfibieën die afhankelijk zijn van helder water en gezonde vegetatie. 

Daarnaast is de snoek een indicatorsoort. Zijn aanwezigheid vertelt veel over de waterkwaliteit. Snoeken hebben schoon, zuurstofrijk water nodig. Als ze verdwijnen, is dat vaak een signaal dat het ecosysteem onder druk staat door vervuiling, klimaatverandering of menselijke ingrepen. De mens beïnvloedt het leven van de snoek onder andere door te vissen. Bekijk alle afspraken die hierover zijn gemaakt.